نزدیکی جغرافیایی، روابط اقتصادی گسترده، نیاز بالای مردم عراق به داروهای باکیفیت و قیمت مناسب، و ضعف تولید داخلی در عراق باعث شده که ایران بهعنوان یکی از بازیگران اصلی در تأمین داروی این کشور مطرح شود. اما صادرات دارو به عراق برخلاف سایر کالاها، نیازمند رعایت دقیق ضوابط قانونی، مجوزهای رسمی، ثبت دارو، الزامات بستهبندی و رعایت استانداردهای بهداشتی است. در این مقاله، بهصورت مرحلهبهمرحله شرایط، الزامات، فرصتها و چالشهای صادرات دارو به عراق بررسی میشود.
شرایط و مجوزهای لازم برای صادرات دارو به عراق
صادرات دارو به عراق یکی از حساسترین و قانونمندترین بخشهای صادرات به این کشور است. به دلیل ارتباط مستقیم دارو با سلامت عمومی، دولت عراق (از طریق وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو عراق) نظارت دقیقی روی واردات دارویی اعمال میکند. از طرفی، دولت ایران نیز از طریق سازمان غذا و دارو نظارت ویژهای بر صادرات این محصولات دارد. در ادامه، شرایط و مجوزهای لازم به تفکیک شرح داده شده است:
1. مجوزهای مورد نیاز از طرف ایران
قبل از اینکه دارو از کشور خارج شود، لازم است صادرکننده مجوزهای زیر را دریافت کند:
الف. مجوز صادرات دارو از سازمان غذا و دارو ایران
- صادرکننده باید از سازمان غذا و دارو وابسته به وزارت بهداشت، مجوز رسمی برای صادرات دارو دریافت کند.
- این مجوز معمولاً فقط به شرکتهای دارویی دارای پروانه تولید و فروش دارو داده میشود.
- داروهای صادراتی باید در لیست داروهای مجاز صادراتی قرار داشته باشند.
ب. پروانه بهرهبرداری دارویی
- شرکت صادرکننده باید دارای پروانه بهرهبرداری معتبر از وزارت صمت یا وزارت بهداشت باشد.
ج. رعایت اصول GMP و استانداردهای تولید
- داروهای تولیدی باید تحت استانداردهای GMP (Good Manufacturing Practice) تولید شده باشند.
- بازرسی از خط تولید توسط نهادهای داخلی یا شرکتهای بینالمللی گاهی لازم است.
2. مجوزها و پیششرطهای لازم از سمت عراق
الف. ثبت دارو در وزارت بهداشت عراق (Drug Registration)
- ثبت رسمی دارو در عراق یکی از مهمترین مراحل است.
- بدون ثبت، امکان فروش، تبلیغ یا توزیع دارو در عراق وجود ندارد.
- ثبت دارو نیازمند ارسال مدارک کامل از جمله:
- فرمولاسیون
- نتایج بالینی یا آزمایشگاهی
- اطلاعات بستهبندی
- مجوز تولید از کشور مبدا
- گواهی آنالیز (COA)
- بروشور محصول به زبان عربی یا انگلیسی
ب. انتخاب شرکت واردکننده یا نماینده محلی (Authorized Agent)
- دولت عراق معمولاً اجازه واردات دارو را تنها به شرکتهای مجاز دارویی عراقی میدهد.
- ایرانیها باید یک شریک یا نماینده رسمی عراقی داشته باشند که:
- دارای مجوز واردات دارو باشد
- شرکت در وزارت بهداشت عراق ثبت شده باشد
- مسئول ترخیص و توزیع دارو در عراق باشد
ج. دریافت مجوز واردات برای هر محموله (Import Permit)
- پس از ثبت، برای هر بار ارسال دارو، باید مجوز واردات (Import License) اخذ شود.
- این مجوز توسط وزارت بهداشت عراق صادر میشود و برای یک محموله خاص معتبر است.
3. ملاحظات گمرکی و حملونقل
الف. صدور گواهیهای بهداشتی و کیفی
- لازم است داروهای صادراتی دارای گواهی آنالیز (COA)، گواهی سلامت و گواهی مبدا (COO) باشند.
- گاهی نیاز به تأییدیه شرکتهای بازرسی بینالمللی مانند SGS یا BV وجود دارد.
ب. بستهبندی دارو طبق مقررات عراق
- روی بستهها باید:
- نام دارو، تاریخ تولید و انقضا، شماره بچ، کشور سازنده، دوز و ترکیبات درج شده باشد.
- زبان برچسبها معمولاً عربی یا انگلیسی است.
ج. ترخیص از گمرک عراق
- ترخیص دارو از گمرکهای مرزی عراق (مانند مرز پرویزخان، مهران، شلمچه) تنها با ارائه مدارک بالا و همکاری شرکت واردکننده عراقی ممکن است.
4. الزامات فنی و مستندات صادراتی
برای هر محموله، صادرکننده باید اسناد زیر را آماده داشته باشد:
| سند مورد نیاز | توضیحات |
| فاکتور فروش (Commercial Invoice) | شامل قیمت، نام محصول، وزن، تعداد و شرایط پرداخت |
| لیست بستهبندی (Packing List) | جزئیات دقیق هر بسته، وزن خالص و ناخالص |
| گواهی مبدا (Certificate of Origin) | معمولاً از اتاق بازرگانی ایران صادر میشود |
| گواهی آنالیز (Certificate of Analysis) | توسط آزمایشگاه تولیدکننده صادر میشود |
| بارنامه (Bill of Lading / CMR) | بسته به نوع حمل (هوایی، زمینی، دریایی) صادر میشود |
| گواهی سلامت و بهداشت | توسط وزارت بهداشت یا دامپزشکی ایران صادر میشود |
5. ملاحظات ویژه صادرات دارو
- تحریمها و نقل و انتقال پول: به دلیل محدودیتهای بانکی، صادرکنندگان باید راهحلهایی برای دریافت پول خود از عراق (نقدی، صرافی، حواله) داشته باشند.
- حساسیت دولت عراق روی کیفیت: حتی یکبار عدم رعایت کیفیت میتواند موجب حذف دارو از فهرست مجاز یا عدم تمدید مجوز شود.
- تمدید ثبت دارو: هر دارو معمولاً برای ۳ تا ۵ سال در عراق ثبت میشود و پس از آن نیاز به تمدید دارد.
مهمترین داروهای ایرانی صادراتی به بازار عراق
بازار دارویی عراق به دلیل شرایط خاص پس از جنگ، ضعف در تولید داخلی و جمعیت بالای مصرفکننده، یکی از بزرگترین واردکنندگان دارو در منطقه محسوب میشود. ایران با توجه به نزدیکی جغرافیایی، قیمت رقابتی و توانمندی در تولید داروهای ژنریک، یکی از تأمینکنندگان اصلی دارو برای عراق است.
در ادامه، به تفکیک گروه دارویی، پرمصرفترین و مهمترین داروهای صادراتی ایران به عراق معرفی شدهاند:
1. داروهای آنتیبیوتیک (Antibiotics)
این گروه بیشترین سهم را در صادرات دارویی ایران به عراق دارد، بهویژه برای درمان عفونتهای شایع.
- آموکسیسیلین (Amoxicillin) و کلاوولانات
- سفیکسیم (Cefixime)
- سفوتاکسیم، سفتریاکسون (تزریقی)
- آزیترومایسین (Azithromycin)
- مترونیدازول (خوراکی و تزریقی)
علت صادرات بالا: قیمت پایینتر نسبت به برندهای اروپایی و اثربخشی مناسب در بیماریهای رایج عفونی عراق.
2. مسکنها و ضدالتهابها (Analgesics & NSAIDs)
- استامینوفن ساده و کدئیندار (Paracetamol + Codeine)
- ایبوپروفن (Ibuprofen)
- دیکلوفناک سدیم و پتاسیم (خوراکی و آمپول)
- سلکوکسیب و ناپروکسن
عراق به دلیل مصرف بالا و عرضه کم در بازار داخلی، به واردات این داروها وابسته است.
3. داروهای گوارشی (GI Drugs)
- امپرازول، پنتوپرازول، لانزوپرازول
- فاموتیدین، رانیتیدین (تا قبل از ممنوعیت جهانی)
- دومپریدون و متوکلوپرامید
- لوپرامید و دی سیکلومین
به دلیل شیوع مشکلات گوارشی، استرسهای مزمن و آلودگی آب در برخی مناطق، این داروها بسیار مصرف میشوند.
4. داروهای قلبی و فشار خون (Cardiovascular Drugs)
- آتنولول، متوپرولول، آملودیپین، انالاپریل
- لوزارتان، والزارتان، هیدروکلروتیازید
- آسپیرین و وارفارین
- نیتراتها (مانند ایزوسورباید دینیترات)
مصرف بالای این داروها در عراق، بهویژه در افراد بالای ۴۰ سال، فرصت مهمی برای صادرکنندگان ایرانی ایجاد کرده است.
5. داروهای دیابت (Antidiabetics)
- متفورمین (500 و 1000 میلیگرم)
- گلیبنکلامید، گلیکلازید
- انسولین انسانی و آنالوگ (با همکاری شرکتهای چندملیتی)
دیابت در عراق یک بیماری شایع است و داروهای خوراکی ایرانی بهویژه متفورمین، جایگاه خوبی در این بازار دارد.
6. داروهای اعصاب و روان (CNS Drugs)
- دیازپام، کلونازپام، لورازپام
- آمیتریپتیلین، فلوکستین، سرترالین
- کاربامازپین، والپروات سدیم، گاباپنتین
به دلیل شرایط روانی بعد از جنگ، نیاز به داروهای ضدافسردگی و ضدصرع در عراق بالاست.
7. ویتامینها و مکملها (Supplements & Vitamins)
- فولیک اسید، آهن (فروس سولفات، فومارات)
- مولتیویتامین بزرگسال و کودک
- ویتامین D و کلسیم
- مکملهای بارداری و کودکان
بسیاری از داروخانههای عراق این مکملها را از ایران با بستهبندی مناسب وارد میکنند.
8. ضدویروسها و داروهای تنفسی
- استنشاقیها مانند سالبوتامول (اسپری)
- شربتهای ضدسرفه گیاهی و شیمیایی
- داروهای سرماخوردگی ترکیبی (مانند استامینوفن+فنیلافرین+کلرفنیرامین)
در فصول سرد و شرایط اپیدمی، این دسته تقاضای زیادی دارد و صادرات فصلی آن رشد میکند.
9. فرآوردههای گیاهی دارویی و OTC (بدون نسخه)
- شربت ضدسرفه گیاهی، قرص نعناع، داروهای گوارشی گیاهی
- پمادهای پوستی گیاهی، کرمهای سوختگی و ترمیم پوست
- محصولات برندهای داروسازی مثل گلدارو، سینا دارو، زردبند و حکیم
بسیاری از داروهای گیاهی ایرانی بدون نیاز به ثبت دارو، با مجوز بهداشتی و با بستهبندی مناسب، به عراق صادر میشوند.
نکات مهم در انتخاب داروی صادراتی به عراق
برای موفقیت در انتخاب دارو جهت صادرات به عراق، توجه به نکات زیر ضروری است:
| نکته | توضیح |
| ثبت دارو در وزارت بهداشت عراق | فقط داروهای ثبتشده امکان توزیع رسمی در داروخانههای عراق را دارند. |
| ترجیح داروهای ژنریک با قیمت رقابتی | بازار عراق بیشتر به دنبال داروهای ارزان و در دسترس است. |
| بستهبندی قابل قبول و ترجمه عربی | بستهبندی داروها باید حتماً به زبان عربی یا انگلیسی اطلاعات داشته باشد. |
| نیاز به شریک واردکننده در عراق | صادرات رسمی معمولاً نیازمند همکاری با شرکتهای دارویی ثبتشده در عراق است. |
نقش بستهبندی و برچسبگذاری در پذیرش دارو توسط نهادهای عراقی
نهادهای ناظر بر واردات دارو در عراق، بهویژه وزارت بهداشت عراق و هیئت مرکزی کنترل دارو (MOH Drug Control Panel)، استانداردهای سختگیرانهای برای بستهبندی و برچسبگذاری داروها دارند. این الزامات نهتنها برای حفظ سلامت عمومی بلکه برای مقابله با داروهای قاچاق، تاریخمصرف گذشته یا تقلبی طراحی شدهاند.
اهمیت بستهبندی مناسب
بستهبندی داروها برای بازار عراق باید هم از نظر ساختار فیزیکی (نوع جعبه، پلمپ، متریال) و هم از نظر اطلاعات درجشده روی بسته، کاملاً مطابق با استانداردهای وزارت بهداشت عراق باشد.
ویژگیهای الزامی بستهبندی دارو برای صادرات به عراق:
| مورد | توضیحات |
| نوع بستهبندی | جعبه مقوایی استاندارد، مقاوم در برابر رطوبت، با آستر داخلی مناسب؛ برای شربتها بطری تیرهشیشهای یا پلاستیکی مجاز با درب ایمن کودک (Child Lock) |
| پلمپ ایمنی (Tamper Evident) | وجود برچسب یا پلمپ شکستنی روی درب جعبه یا بطری دارو الزامی است |
| تاریخ تولید و انقضا | باید بهصورت چاپ مستقیم (نه برچسبی)، واضح و به شمسی و میلادی درج شده باشد |
| شماره بچ (Batch Number) | الزامی و باید با مدارک ترخیص و گواهی آنالیز مطابقت داشته باشد |
| سریال نامبر اختصاصی (در برخی اقلام) | برای برخی داروهای حساس مانند انسولین، داروهای روانگردان یا مواد مخدر، نیاز به سریال منحصربهفرد و رهگیریشونده است |
الزامات برچسبگذاری دارو (Labeling Requirements)
برچسب داروها برای ورود به عراق باید استانداردهای دقیق زیر را رعایت کند:
1. زبان برچسبها
- زبان عربی الزامی است؛ اگر دارو صرفاً با انگلیسی وارد شود، باید برچسب عربی جداگانه روی جعبه یا بطری نصب شود.
- پیشنهاد میشود اطلاعات هم به عربی و هم انگلیسی نوشته شود تا هم مورد تأیید نهادهای عراقی باشد و هم برای داروسازها قابل فهم.
2. اطلاعات ضروری روی بستهبندی و برچسب
موارد زیر باید بهصورت واضح و خوانا درج شده باشند:
- نام دارو (ژنریک و تجاری)
- نام و آدرس کارخانه سازنده
- شماره پروانه تولید (Iran MOH code)
- دوز (Dose) و شکل دارویی (مثلاً قرص، شربت، آمپول)
- تعداد یا حجم محتوی (مثلاً ۲۰ قرص یا ۱۰۰ میلیلیتر)
- روش مصرف (Oral, IM, IV,…)
- هشدارها و موارد احتیاط (مثلاً «دور از دسترس کودکان نگه دارید»)
- تاریخ تولید و تاریخ انقضا (Production/Expiry Date)
- شماره سری ساخت (Batch number)
- شرایط نگهداری (مثلاً «در دمای زیر ۲۵ درجه سانتیگراد نگهداری شود»)
- عبارت «فقط با نسخه پزشک» یا «OTC» (در صورت مجاز بودن)
نکات مهم برای پذیرش دارو توسط وزارت بهداشت عراق
- داروهایی که فاقد اطلاعات عربی باشند، ممکن است در مرز توقیف شوند.
- برچسبهای چسباندهشده دستی یا چاپ بیکیفیت مورد تأیید نیست.
- برخی داروهای خاص (مثل هورمونها، انسولین، داروهای کنترل روان) نیاز به بستهبندی چندلایه، یخچالدار یا دارای هشدار ویژه دارند.
- اگر اطلاعات بستهبندی با گواهی آنالیز یا مدارک ثبت دارو مطابقت نداشته باشد، وزارت بهداشت عراق مجوز ورود نخواهد داد.
تفاوتهای کلیدی بستهبندی برای بازار ایران و عراق
| مورد | بازار ایران | بازار عراق |
| زبان بستهبندی | فارسی | عربی (و گاهی انگلیسی) |
| الزام پلمپ ایمنی | گاهی اختیاری | در اکثر موارد الزامی |
| اطلاعات مصرفکننده | محدودتر | کامل، شامل هشدار و دستور مصرف |
| طراحی ظاهری | سادهتر | جذابتر و رقابتیتر |
در نتیجه بستهبندی و برچسبگذاری داروها برای صادرات به عراق، نهتنها یک الزام قانونی است، بلکه عامل تعیینکننده در پذیرش یا رد محصول توسط نهادهای رسمی عراق محسوب میشود. رعایت دقیق موارد زیر ضروری است:
- استفاده از بستهبندی مقاوم، ایمن و مطابق استاندارد
- درج اطلاعات دارویی به زبان عربی و با کیفیت بالا
- همخوانی کامل اطلاعات برچسب با مدارک قانونی و ثبت دارو
عدم رعایت این نکات میتواند موجب برگشت خوردن دارو از مرز، جریمه صادرکننده، یا حتی از دست دادن مجوز صادراتی برای نوبتهای بعدی شود. بنابراین توصیه میشود صادرکنندگان، طراحی و چاپ بستهبندی صادراتی را با همکاری شرکتهای متخصص در این حوزه انجام دهند و قبل از ارسال، تأییدیه نهایی را از شرکت واردکننده یا نماینده عراقی بگیرند.
حمل دارو به عراق
حمل دارو به عراق نیازمند دقت، استاندارد حمل مناسب و تیمی آشنا با حساسیتهای گمرکی و بهداشتی این نوع کالا است. تسهیل تجارت بهصورت تخصصی حمل دارو را از تمام شهرهای ایران، چه در قالب محمولههای سنگین و عمدهبار و چه بستههای کوچک و ارسال خرده بار به عراق، مدیریت میکند.
تخصص ما در مسیرهای عراق باعث میشود روند بستهبندی، اخذ مجوزهای لازم، تشریفات مرزی و تحویل نهایی کالا با سرعت و کمترین ریسک انجام شود. در صورت ارسال محمولههای بزرگتر نیز تیم ما از مرحله بارگیری تا عبور از مرز همراه شما است و مسیر را در قالب باربری به عراق بهطور کامل مدیریت میکند.
این خدمت، مخصوص بازرگانانی است که نیاز دارند دارو را با شرایط استاندارد، زمانبندی مشخص و پشتیبانی کامل به بازار عراق برسانند؛ چه برای پخش گسترده، چه برای سفارشهای محدود و فوری. متن بالا ادامهپذیر است و میتواند بهراحتی در ساختار مقاله قرار گیرد.
قوانین واردات دارو در عراق و الزامات ثبت رسمی
واردات دارو به عراق تحت نظارت مستقیم وزارت بهداشت عراق (Ministry of Health – MOH) و زیرمجموعه آن یعنی هیئت مرکزی کنترل دارو (CDP – Central Drug Control Panel) انجام میشود. این نهاد، تنها مرجع قانونی بررسی، ثبت و صدور مجوز برای واردات و عرضه دارو در عراق است.
بدون ثبت دارو در این نهاد، هیچ دارویی اجازه توزیع رسمی، ترخیص گمرکی یا فروش در داروخانهها را نخواهد داشت.
مراحل قانونی واردات دارو به عراق
1. ثبت رسمی دارو در وزارت بهداشت عراق (Drug Registration Process)
الف. الزام ثبت پیش از صادرات
- داروهایی که بهصورت رسمی قرار است به عراق صادر شوند باید قبل از هرگونه صادرات، در لیست داروهای مجاز وارداتی عراق ثبت شده باشند.
- ثبت دارو یک فرآیند چندماهه است و باید از طریق یک شرکت دارویی ثبتشده عراقی انجام شود.
ب. مدارک مورد نیاز برای ثبت دارو در عراق
برای ثبت دارو در سیستم وزارت بهداشت عراق، مدارک زیر باید ارائه شود:
| مدرک | توضیح |
| فرمولاسیون کامل دارو | با ذکر ترکیبات فعال و غیرفعال |
| گواهی GMP | از کارخانه تولیدکننده در کشور مبدا |
| گواهی آنالیز (COA) | شامل اطلاعات دقیق کیفی دارو |
| برگه اطلاعات دارویی (Leaflet) | به زبان عربی یا انگلیسی |
| نمونه بستهبندی (Artwork) | همراه با برچسب کامل محصول |
| تاییدیه ثبت دارو در کشور مبدا | از سازمان غذا و دارو ایران |
| گزارش پایداری (Stability Study) | در برخی موارد برای داروهای خاص لازم است |
| مدارک شرکت واردکننده عراقی | شامل مجوز فعالیت، ثبت تجاری و سوابق واردات |
ج. نقش شرکت واردکننده عراقی
- فقط شرکتهای دارویی دارای مجوز رسمی واردات دارو از دولت عراق، حق درخواست ثبت دارو را دارند.
- این شرکتها مسئول پیگیری مراحل ثبت، ترخیص گمرکی و توزیع قانونی دارو هستند.
2. مجوز واردات برای هر محموله (Import Permit)
حتی پس از ثبت دارو، برای هر محموله صادراتی، شرکت واردکننده باید از وزارت بهداشت عراق مجوز واردات اختصاصی برای همان سری ساخت (Batch) دریافت کند. این مجوز شامل اطلاعات دقیق دارو، مقدار، تاریخ تولید، انقضا، و شرکت صادرکننده است.
قوانین کلیدی در واردات دارو به عراق
قانون اول: فقط داروهای ثبتشده، امکان واردات دارند
هیچ دارویی بدون ثبت در MOH عراق، حتی در حجم محدود، امکان ترخیص ندارد.
قانون دوم: ورود دارو توسط شرکتهای مجاز
فقط شرکتهای دارویی عراقی دارای پروانه واردات دارو، مجاز به واردات هستند. افراد حقیقی یا شرکتهای غیرتخصصی نمیتوانند دارو وارد کنند.
قانون سوم: کنترل کیفیت در مرز
پس از ورود دارو به مرزهای عراق، نمونههایی از دارو ممکن است برای کنترل کیفیت، بررسی تطابق اطلاعات و تأیید اصالت به آزمایشگاههای وزارت بهداشت ارسال شوند.
قانون چهارم: الزامات برچسبگذاری و بستهبندی
برچسبها باید حتماً به زبان عربی یا عربی-انگلیسی باشد و تمام اطلاعات دارویی، تاریخها، هشدارها و مشخصات سازنده را پوشش دهد. بدون برچسب صحیح، دارو در گمرک عراق رد میشود.
قانون پنجم: محدودیت برای برخی گروههای دارویی
برخی داروها (مثل داروهای روانگردان، داروهای کنترلشده، آنتیبیوتیکهای خاص و هورمونها) مشمول نظارت شدیدتر، تأییدیههای خاص و مجوزهای چندمرحلهای هستند.
الزامات تمدید و نگهداری ثبت دارو
- ثبت دارو در عراق معمولاً ۳ یا ۵ ساله است.
- برای حفظ ثبت، لازم است:
- دارو در بازار عراق فعال باشد (حداقل یک واردات در هر ۱۲ ماه)
- اطلاعات تولید، تغییرات در بستهبندی یا قیمت بهروز رسانی شود
- نماینده عراقی همچنان معتبر و فعال باشد
جرایم و عواقب عدم رعایت قوانین واردات دارو
در صورت ارسال دارو بدون ثبت یا مجوز:
- توقیف کامل محموله در گمرک
- محرومیت شرکت از صادرات دارو به عراق برای دوره مشخص
- جریمه نقدی شرکت واردکننده و صادرکننده
- از بین رفتن اعتبار برند در بازار عراق
پس ثبت رسمی دارو در وزارت بهداشت عراق، اولین و مهمترین پیششرط صادرات قانونی و پایدار دارو به این کشور است. این فرآیند نیازمند همکاری مستقیم با شرکتهای واردکننده دارویی معتبر در عراق، ارائه مدارک فنی دقیق، رعایت قوانین بستهبندی و دریافت مجوز برای هر محموله است. هرگونه سهلانگاری در رعایت این الزامات میتواند منجر به توقف صادرات، توقیف کالا، یا خسارتهای اعتباری و مالی جدی شود.
جمعبندی
صادرات دارو به عراق فرصت بزرگی برای توسعه بازار شرکتهای داروسازی ایرانی است، اما موفقیت در این مسیر وابسته به رعایت دقیق قوانین وزارت بهداشت عراق، ثبت رسمی دارو، همکاری با واردکنندگان مجاز، بستهبندی مناسب و رعایت استانداردهای بینالمللی است. همچنین شناخت نیازهای بازار عراق و انتخاب داروهای پرفروش مانند آنتیبیوتیکها، داروهای قلبی و مکملها میتواند شانس موفقیت صادرات را افزایش دهد. پیشنهاد میشود صادرکنندگان پیش از اقدام عملی، با مشاوران حقوقی و فنی صادرات دارو مشورت کنند و فرآیند ثبت و ارسال را بهصورت حرفهای و قانونی پیش ببرند تا از خطر توقیف محموله، جریمه یا رد مجوز در امان باشند.
سوالات متداول
- بهترین روش حمل دارو به عراق چیست؟
با توجه به حساسیت و تاریخ انقضای دارو، حمل هوایی یا حمل زمینی با کامیونهای یخچالدار و کنترل دما توصیه میشود. - مدت زمان صادرات دارو به عراق چقدر است؟
اگر مدارک کامل باشد و دارو ثبت شده باشد، فرآیند صادرات بین ۷ تا ۱۵ روز طول میکشد. - آیا برای صادرات دارو به عراق نیاز به نمایندگی یا شریک محلی داریم؟
بله، در بسیاری از موارد وزارت بهداشت عراق فقط به شرکتهایی مجوز میدهد که یک نماینده یا شریک رسمی ثبتشده در عراق داشته باشند. - چه داروهایی در عراق بیشترین تقاضا را دارند؟
داروهای عمومی (ژنریک)، داروهای قلب و عروق، آنتیبیوتیکها، داروهای دیابت، مکملها و داروهای سرماخوردگی جزو پرفروشترینها هستند.
