مرز شلمچه

قوانین و مقررات اختصاصی مرز شلمچه

• محدودیت و زمان‌بندی ترخیص کالاهای کشاورزی و فاسدشدنی: به دلیل گرمای شدید منطقه شلمچه و عدم وجود انبار سردخانه‌ای کافی در سمت عراق، پذیرش و ارزیابی محموله‌های صیفی‌جات و مواد غذایی فاسدشدنی صرفاً در ساعات اولیه صبح تا قبل از اوج گرما انجام می‌شود و گمرک عراق گواهی بهداشت جهاد کشاورزی استان خوزستان را به صورت روزانه استعلام و کنترل می‌کند.
• الزام تخلیه و بارگیری متقابل در محوطه گمرکی: طبق قانون گمرکی استان بصره، ورود ناوگان باری ایران به خاک عراق ممنوع است و تمامی کالاهای صادراتی باید در محوطه ۵۵ هکتاری ترانزیت شلمچه، توسط کارگران بومی یا جرثقیل و لیفتراک به کامیون‌های عراقی منتقل شوند؛ این فرایند مستلزم پرداخت هزینه انبارداری و تخلیه/بارگیری مجزا به سازمان منطقه آزاد اروند است.
• ممنوعیت‌های خاص صادراتی مطابق با آیین‌نامه‌های استان بصره: علاوه بر ممنوعیت‌های کشوری عراق، شورای استانی بصره به منظور حمایت از تولیدات داخلی خود، تقویم ممنوعیت‌های فصلی متغیری را برای ورود صیفی‌جات، لبنیات و مصالح ساختمانی تعیین می‌کند که صادرکنندگان موظفند مجوز روزانه اداره کشاورزی و تجاری بصره را قبل از ارسال بار اخذ کنند.
• قوانین تردد مسافری و محدودیت‌های ارزی و دارویی: تردد زائران و مسافران از پایانه مسافربری شلمچه نیازمند گذرنامه با حداقل ۶ ماه اعتبار است و همراه داشتن بیش از ۱۰ هزار دلار (یا معادل آن) مستلزم اظهار گمرکی بوده؛ همچنین حمل هرگونه داروی مسکن قوی، کدئین‌دار، آرام‌بخش و ترکیبات مرفین‌دار حتی با نسخه پزشک در گمرک عراق جرم تلقی شده و منجر به بازداشت فرد می‌شود.
• ضوابط ترانزیت در محدوده منطقه آزاد اروند: به علت قرارگیری پایانه شلمچه در محدوده جغرافیایی منطقه آزاد اروند، واردات مواد اولیه و ماشین‌آلات صنعتی به مقصد این منطقه از معافیت کامل حقوق ورودی و گمرکی برخوردار است، اما خروج این کالاها از منطقه آزاد به سرزمین اصلی نیازمند انجام تشریفات کامل گمرکی و پرداخت مابه‌التفاوت سود بازرگانی است.
• ساعات کاری گمرک تجاری و کنترل‌های امنیتی ویژه:بخش تجاری گمرک شلمچه روزانه از ساعت ۸ صبح تا ۱۷ فعال است و تمام محموله‌های خروجی، به‌ویژه بارهای فلزی و کانتینری، الزاما باید از دستگاه‌های ایکس‌ری (X-Ray) پرسرعت عبور کرده و گواهی عدم وجود کالای قاچاق یا مجرمانه را از یگان حفاظت گمرک دریافت کنند.

لیست کالاهای ممنوعه ورود و خروج از مرز شلمچه

۱. کالاهای ممنوعه خروجی از مرز شلمچه (صادرات یا همراه مسافر)

• داروهای حاوی ترکیبات مخدر، کدئین‌دار و روان‌گردان:بر اساس بخشنامه‌های گمرک و قوانین سخت‌گیرانه جزایی کشور عراق، خروج بیش از ۱۰۹ قلم دارو (نظیر استامینوفن کدئین، ترامادول، کلونازپام و متادون) حتی با نسخه پزشکی از مرز شلمچه ممنوع بوده و منجر به توقیف بار و بازداشت فرد می‌گردد (گمرک جمهوری اسلامی ایران / بخشنامه گمرکی عتبات).
• کالاهای اساسی و تنظیم بازاری (گوشت، مرغ، برنج، روغن و شکر): به دلیل تخصیص ارز ترجیحی و حمایت از بازار داخلی ایران، خروج تجاری یا حتی مسافری کلیه کالاهای اساسی و یارانه‌ای از گذرگاه مرزی شلمچه قانوناً ممنوع بوده و توسط گمرک خوزستان ضبط می‌شود (خبرگزاری ایرنا / اداره ترانزیت شلمچه).
• محصولات کشاورزی و صیفی‌جات در فصول ممنوعیت هیئت وزرای عراق: دولت عراق به منظور حمایت از تولیدات داخلی خود، در فصول خاصی از سال ورود اقلامی مانند گوجه‌فرنگی، هندوانه، سیب‌زمینی و خرما را از طریق مرز شلمچه به استان بصره ممنوع اعلام می‌کند (سازمان توسعه تجارت ایران / بخشنامه ۶۰ قلم کالای مشروط).
• دام زنده (گاو و گوسفند) و دنبه گوسفندی: صادرات و خروج هرگونه دام زنده یا فرآورده‌های خام مرتبط مانند دنبه گوسفند بدون اخذ مجوزهای ویژه جهاد کشاورزی و موافقت سازمان دامپزشکی کشور از پایانه مرزی شلمچه ممنوع است (گمرک خوزستان / ابلاغیه صادراتی بصره).

۲. کالاهای ممنوعه ورودی از مرز شلمچه (واردات یا همراه مسافر)

• اندام‌های گیاهی، پاجوش نخل و برگ خرما (اقلام دارای آفت قرنطینه‌ای): به منظور جلوگیری از ورود آفت‌های خطرناک کشاورزی مانند «سوسک سرخرطومی حنایی»، ورود هرگونه پاجوش نخل، اندام‌های گیاهی و خاک از طریق مرز شلمچه به داخل کشور اکیداً ممنوع شده است (جهاد کشاورزی خرمشهر / بخشنامه حفظ نباتات).
• فرآورده‌های گوشتی، دامی و لبنیات بدون تاییدیه بهداشت: ورود انواع گوشت قرمز، گوشت سفید و محصولات لبنی فاقد گواهی بهداشت بین‌المللی و گواهی مبدأ استاندارد از طریق پایانه شلمچه به داخل کشور توسط سازمان دامپزشکی ممنوع گردیده است (گمرک خوزستان / سازمان دامپزشکی کشور).
• تجهیزات مخابراتی، پهپادهای غیرنظامی و دستگاه‌های بی‌سیم بدون مجوز: ورود هرگونه تجهیزات گیرنده/فرستنده، بی‌سیم‌های غیراستاندارد و پرنده‌های هدایت‌پذیر از راه دور (کوادکوپتر) از پایانه مرزی شلمچه بدون اخذ موافقت کتبی از نهادهای امنیتی و وزارت ارتباطات ممنوع است (قانون امور گمرکی ایران / بخش بندهای امنیتی).
• ارز مازاد بر سقف ۱۰,۰۰۰ دلار (یا معادل آن) بدون اظهار گمرکی:ورود و خروج اسکناس ارز یا اسناد مالی بیش از سقف ۱۰ هزار دلار از گمرک مسافربری شلمچه، بدون تکمیل فرم اظهارنامه ارزی در بانک مستقر در مرز، مصداق قاچاق ارز محسوب شده و ممنوع است (بانک مرکزی ایران / ضوابط ارزی همراه مسافر).