انواع روشهای باربری
حمل زمینی به عراق
حمل عمدهبار و دربستی
این روش برای تجار، واحدهای تولیدی و کارخانههایی مناسب است که حجم بار آنها به اندازهای است که ظرفیت یک کامیون یا تریلی را بهطور کامل یا بخش عمدهای از آن را به خود اختصاص دهد. در حمل دربستی، یک کامیون یا تریلی بهصورت اختصاصی در اختیار یک صاحب کالا قرار میگیرد و محموله بدون ترکیب با بار سایر صاحبان کالا به مقصد ارسال میشود. کاهش توقفهای مربوط به جمعآوری و تخلیه بارهای دیگر میتواند موجب کوتاهتر شدن زمان حمل و کاهش جابهجاییهای اضافی کالا شود.
حمل خردهبار یا گروپاژ
اگر حجم بار شما به اندازهای نیست که ظرفیت کامل یک کامیون را پر کند، حمل خردهبار یا گروپاژ میتواند گزینه مناسبی باشد. در این شیوه، فضای بارگیری یک کامیون میان چند صاحب کالا تقسیم میشود و هزینه حمل نیز متناسب با سهم هر محموله میان صاحبان بار توزیع میشود. هزینه کل این روش معمولاً از رزرو یک کامیون کامل کمتر است، اما به دلیل فرآیند جمعآوری و تجمیع بار و احتمال توقف برای بارگیری یا تخلیه محمولههای مختلف، زمان حمل آن ممکن است بیشتر از حمل دربستی باشد.
حمل بار فلهای
حمل محمولههایی مانند سیمان فلهای، گندم، خوراک دام و برخی مواد معدنی که بدون بستهبندی معمول مانند کارتن یا پالت جابهجا میشوند، در دسته حمل بار فلهای قرار میگیرد. برای جابهجایی این نوع محمولهها، بسته به ماهیت کالا، از کامیونهای کمپرسی، بونکر و سایر ناوگان تخصصی استفاده میشود. همچنین بسته به نوع کالا، پایانه مرزی و مقررات و رویههای حاکم، ممکن است عملیات ترانشیپ، یعنی تخلیه و بارگیری مجدد محموله از کامیون ایرانی به کامیون عراقی، در مرز انجام شود.
حمل بارهای ترافیکی
بارهای ترافیکی به محمولههایی گفته میشود که از نظر ابعاد، وزن یا ارتفاع، از حدود معمول مجاز برای حمل جادهای فراتر هستند؛ مانند ماشینآلات سنگین راهسازی، تجهیزات صنعتی بزرگ، قطعات پالایشگاهی و سازههای حجیم. حمل این محمولهها به ناوگان تخصصی مانند تریلرهای کمرشکن و بوژی نیاز دارد و بسته به ابعاد و مشخصات بار، ممکن است مستلزم دریافت مجوزهای ویژه، بررسی و برنامهریزی دقیق مسیر، رعایت محدودیتهای تردد و استفاده از خودروهای اسکورت باشد.
حمل زمینی با ناوگان مناسب کالا
-
تریلی مسقف و چادری: بهترین گزینه برای حمل کالاهای بستهبندیشده، کارتنی، مواد غذایی خشک و پوشاک که نیاز به محافظت در برابر باد، باران، آفتاب و گرد و غبار دارند.
-
تریلی کفی و لبهدار: مناسب برای حمل بارهای سنگین، میلگرد، تیرآهن، کاشی و سرامیک، کیسههای جامبوبگ و محمولههایی که بارگیری آنها از بالا یا کنار انجام میشود.
-
تریلی یخچالدار: تجهیزشده به سیستمهای برودتی پیشرفته، حیاتی برای حمل کالاهای فاسدشدنی مانند گوشت، مرغ، فرآوردههای لبنی، میوه، سبزیجات و داروها که نیاز به دمای کنترلشده دارند.
حمل هوایی به عراق
حملونقل هوایی یکی از سریعترین روشهای ارسال محموله به عراق است و برای کالاهایی که زمان تحویل، ارزش بالا یا حساسیت محموله اهمیت زیادی دارد، میتواند گزینه مناسبی باشد. این روش، بسته به مقصد و نوع محموله، از طریق فرودگاههای بینالمللی ایران مانند فرودگاه امام خمینی به فرودگاههای بینالمللی عراق از جمله بغداد، نجف، اربیل و سلیمانیه انجام میشود. با توجه به هزینه بالاتر حمل هوایی، انتخاب این روش باید بر اساس نوع کالا، وزن و حجم محموله، فوریت ارسال و شرایط پذیرش بار در مقصد انجام شود.
چه کالاهایی برای حمل هوایی مناسب هستند؟
حمل هوایی به دلیل محدودیتهای مربوط به وزن، ابعاد، ایمنی و مقررات پذیرش بار، برای تمامی محمولهها مناسب نیست و بیشتر برای کالاهایی کاربرد دارد که ارزش بالا، حجم کم یا فوریت زمانی بیشتری دارند. از جمله:
- اسناد و مدارک: ارسال مدارک تجاری، حقوقی، اسناد مناقصات و سایر اوراقی که تحویل سریع آنها اهمیت دارد.
- نمونههای تجاری: ارسال نمونه محصولات برای مشتریان، نمایندگان یا نمایشگاههای تجاری در عراق، بهمنظور بررسی کیفیت و دریافت تأییدیه پیش از سفارش عمده.
- قطعات حساس و ضروری: قطعات الکترونیکی، برخی تجهیزات پزشکی و قطعات یدکی صنعتی که تأخیر در تأمین آنها میتواند موجب توقف فعالیت یک پروژه یا خط تولید شود.
- دارو و محصولات حساس: برخی فرآوردههای دارویی، واکسنها و کالاهای پزشکی که به حمل سریع یا شرایط دمایی کنترلشده نیاز دارند؛ البته پذیرش این اقلام تابع مقررات شرکت حمل، کشور مبدأ و مقصد و الزامات مربوط به کالاهای خاص است.
- کالاهای سبک و باارزش: برخی کالاهای ارزشمند و کمحجم مانند صنایعدستی نفیس و اقلام گرانقیمت که با توجه به ارزش کالا و شرایط حمل، استفاده از حمل هوایی برای آنها توجیهپذیر است.
مزایا و محدودیتهای حمل هوایی
استفاده از حمل هوایی برای صادرات و ارسال بار به عراق، مزایا و محدودیتهای مشخصی دارد:
- سرعت بالا: حمل هوایی در صورت وجود پرواز و انجام بدون تأخیر مراحل پذیرش، کنترل و ترخیص، معمولاً زمان بسیار کوتاهتری نسبت به حمل زمینی و دریایی دارد؛ بااینحال زمان نهایی تحویل به مسیر، برنامه پرواز، نوع کالا و تشریفات گمرکی بستگی دارد.
- هزینه بالاتر: هزینه حمل هوایی معمولاً از روشهای زمینی و دریایی بیشتر است و در بسیاری از سرویسها، محاسبه کرایه بر اساس وزن واقعی یا وزن حجمی، هرکدام که مبنای نرخگذاری قرار گیرد، انجام میشود.
- محدودیت برای بارهای سنگین و حجیم: ظرفیت، ابعاد و الزامات ایمنی هواپیما باعث میشود حمل برخی محمولههای بسیار سنگین، حجیم، فلهای یا خارج از ابعاد استاندارد از نظر فنی یا اقتصادی مناسب نباشد.
- نیاز به رعایت الزامات خاص: برخی کالاها مانند دارو، باتری، مواد شیمیایی و سایر اقلام مشمول مقررات کالاهای خطرناک یا محدودیتهای خاص، برای پذیرش در حمل هوایی به بررسی و مدارک بیشتری نیاز دارند.
ارسال پستی و سریع به عراق
ارسال پستی و خدمات کوریر برای مرسولات کمحجم، اسناد، پاکتها و بستههای کوچک شخصی یا تجاری کاربرد دارند و در بسیاری از سرویسها از شبکه حمل هوایی استفاده میکنند. بسته به شرکت ارائهدهنده خدمات، ممکن است بخشهایی مانند دریافت مرسوله، حمل، انجام تشریفات گمرکی و تحویل در مقصد توسط همان شبکه انجام شود و برخی سرویسها نیز امکان تحویل درب به درب ارائه میکنند. این روش برای ارسال بستههای کوچک و فوری میتواند مناسب باشد؛ بااینحال نوع کالا، محدودیتهای شرکت حمل و مقررات گمرکی کشور مبدأ و مقصد باید پیش از ارسال بررسی شود.
حمل دریایی به عراق
حملونقل دریایی در مقایسه با حمل زمینی، برای بسیاری از مبادلات روزمره ایران و عراق کاربرد کمتری دارد؛ بااینحال، برای محمولههای حجیم، سنگین و پروژهای میتواند گزینهای مناسب و مقرونبهصرفه باشد. ارسال دریایی کالا از ایران به عراق، بسته به نوع محموله و سرویس حمل، میتواند از طریق بنادر جنوبی ایران مانند بندر امام خمینی و خرمشهر و با مقصد بنادر عراق انجام شود. بندر امالقصر در استان بصره، مهمترین بندر آبعمیق عراق و یکی از اصلیترین دروازههای دریایی این کشور برای تجارت بینالمللی است.
حمل عمده و حجیم دریایی
حمل دریایی برای جابهجایی محمولههای بزرگ و سنگین در مقیاس تجاری و پروژهای کاربرد زیادی دارد. در محمولههایی که حجم یا وزن آنها بالاست، حمل دریایی میتواند در مقایسه با حمل جادهای گزینه اقتصادیتری باشد؛ البته انتخاب نهایی به مسیر، نوع کالا، حجم محموله، هزینههای بندری و سایر هزینههای جانبی بستگی دارد.
- محمولههای با تناژ بالا: کالاهایی که به فضای یک یا چند کانتینر نیاز دارند، میتوانند در قالب حمل کانتینری کامل (FCL) یا سایر روشهای مناسب حمل دریایی ارسال شوند.
- پروژههای بزرگ: حمل مواد اولیه، تجهیزات و مصالح مورد نیاز پروژههای عمرانی و صنعتی در مقیاسهای بزرگ.
- تجهیزات صنعتی: انتقال ماشینآلات سنگین، تجهیزات صنعتی و خطوط تولید که ممکن است به کانتینرهای ویژه، تجهیزات حمل تخصصی یا فضای بارگیری مناسب نیاز داشته باشند.
حمل بار فلهای دریایی
کشتیهای فلهبر (Bulk Carrier) برای جابهجایی محمولههای فلهای در حجمهای بالا مورد استفاده قرار میگیرند. در این روش، کالا بدون بستهبندی واحد مانند کارتن یا پالت و بهصورت فلهای در مخازن یا بخشهای مخصوص کشتی حمل میشود. برخی از کالاهایی که میتوانند در این گروه قرار بگیرند عبارتاند از:
- غلات: مانند گندم و سایر غلات مورد استفاده در زنجیره تأمین مواد غذایی.
- خوراک دام: مانند ذرت، کنجاله و برخی نهادههای دامی در حجمهای بالا.
- سایر محمولههای فلهای: مانند سیمان، کلینکر، برخی مواد معدنی و سایر کالاهایی که حمل فلهای آنها از نظر عملیاتی و اقتصادی توجیهپذیر است.
حمل تجهیزات و ماشینآلات سنگین
یکی از مزیتهای مهم حمل دریایی، امکان جابهجایی برخی محمولههای سنگین، حجیم و خارج از ابعاد استاندارد است که حمل آنها با ناوگان جادهای میتواند به تجهیزات تخصصی، محدودیتهای مسیر و مجوزهای ویژه نیاز داشته باشد.
- تجهیزات صنعتی: سازههای فلزی بزرگ، توربینها، دیگهای بخار و سایر تجهیزات صنعتی سنگین.
- تجهیزات پالایشگاهی و پتروشیمی: مخازن، برجهای تقطیر، مبدلهای حرارتی و سایر تجهیزات مورد استفاده در پروژههای نفت، گاز و پتروشیمی.
- ماشینآلات و محمولههای فوقسنگین: برخی ماشینآلات معدنی و راهسازی و تجهیزات چرخدار میتوانند، بسته به نوع کشتی و مشخصات محموله، بهصورت Ro-Ro (Roll-on/Roll-off) یا بهعنوان محموله روی عرشه (Deck Cargo) حمل شوند.
محدودیتها و معایب حمل دریایی
با وجود ظرفیت بالا و امکان حمل محمولههای حجیم و سنگین، حمل دریایی محدودیتها و هزینههای جانبی خاص خود را دارد:
- زمان بیشتر: زمان ترانزیت دریایی معمولاً از حمل هوایی بیشتر است و بسته به مسیر، برنامه کشتی، عملیات بندری و تشریفات گمرکی میتواند از حمل جادهای نیز طولانیتر باشد.
- هزینههای بندری و جانبی: هزینههایی مانند انبارداری، تخلیه و بارگیری، هزینههای بندری و در حمل کانتینری، دموراژ و سایر هزینههای مرتبط ممکن است به هزینه نهایی اضافه شوند.
- تخلیه و بارگیری: برخی محمولهها برای جابهجایی در بندر به جرثقیل، تجهیزات لیفتینگ و سایر تجهیزات تخصصی نیاز دارند و عملیات اضافی میتواند ریسک آسیبدیدگی کالا را افزایش دهد.
- محدودیت برای محمولههای فوری: به دلیل زمان ترانزیت و وابستگی به برنامه کشتی و عملیات بندری، حمل دریایی معمولاً برای سفارشهای بسیار فوری و محمولههای زمانمحور گزینه مناسبی نیست. بااینحال، برخی کالاهای فاسدشدنی نیز با استفاده از کانتینرهای یخچالی قابل حمل دریایی هستند و مناسب بودن این روش به ماندگاری کالا و زمان موردنیاز برای تحویل بستگی دارد.
انتخاب روش حمل بار بر اساس نوع و حجم محموله
حمل خردهبار به عراق
-
مناسب چند کارتن یا چند پالت: این روش برای ارسال محمولههای کوچک، چند جعبه، بستههای چند صد کیلویی یا چند پالت استاندارد کاملاً ایدهآل است.
-
مناسب کسبوکارهای کوچک و متوسط: بازرگانانی که نوپا هستند، قصد تست بازار عراق را دارند، یا حجم سفارشات مشتریان آنها به اندازه یک ظرفیت کامل نیست، بیشترین استفاده را از این شیوه میبرند.
-
هزینه کمتر از دربستی: از آنجا که فضای ناوگان حمل بین چند صاحب کالا تقسیم میشود، هزینهها نیز شکسته شده و صاحب بار تنها به میزان فضای اشغالشده (بر اساس وزن یا حجم) کرایه پرداخت میکند.
-
امکان استفاده از حمل زمینی، هوایی یا سایر روشها: حمل خردهبار هم در ترانزیت جادهای (ترکیب بار در یک کامیون) و هم در حمل هوایی (ارسال به صورت کارگو یا پستی) کاملاً رایج و عملیاتی است.
حمل عمدهبار به عراق
-
مناسب محمولههای حجیم: برای کالاهایی که حجم، ابعاد یا وزن آنها به اندازهای است که یک کامیون، تریلی یا کانتینر ۲۰ و ۴۰ قدم را به طور کامل پر میکند.
-
مناسب بارهایی که ظرفیت کامیون یا وسیله حمل را پر میکنند: کالاهایی مانند کاشی و سرامیک، سنگهای ساختمانی، مواد غذایی شرکتی، شویندهها و مواد پلاستیکی که به صورت یکدست و تجاری در حجم بالا بارگیری میشوند.
-
مناسب پروژهها و سفارشهای بزرگ: تأمینکنندگان پروژههای عمرانی، فروشگاههای زنجیرهای و بنکداران بزرگ عراقی که نیاز به تامین پیوسته و سریع کالا بدون توقف در پایانهها دارند، از این روش استفاده میکنند تا بار مستقیماً از مبدأ به مقصد تحویل داده شود.
حمل چمدانی به عراق
-
بارهای شخصی: لوازم شخصی، البسه، وسایل منزل محدود و خریدهای فردی مسافران در طول سفر به عتبات عالیات یا سفرهای کاری.
-
نمونههای کوچک: ارسال بسیار سریع نمونههای اولیه محصول (Sample) توسط بازرگانان به همراه مسافر یا کارشناس فروش جهت نشان دادن کیفیت به خریدار عراقی.
-
هدایا: اقلام و سوغاتیهای غیرتجاری که در حد نصاب قانونی مسافری بین خانوادهها یا شرکای کاری ردوبدل میشود.
-
وسایل همراه مسافر: هرگونه کالایی که جنبه تجاری و فروشگاهی ندارد و طبق قوانین گمرکی دو کشور، در سقف معافیت مسافری قابل ورود یا خروج است.
نکته مهم: حمل چمدانی به هیچ وجه برای محمولههای تجاری، حجمهای انبوه و کالاهای نیازمند مجوزهای بهداشتی و استاندارد مناسب نیست و استفاده تجاری از آن میتواند منجر به قاچاق کالا یا ضبط بار در گمرکات مرزی شود.
حمل بار فلهای به عراق
-
کالاهای فاقد بستهبندی معمول: محمولههایی که شکل هندسی مشخصی برای بستهبندی ندارند یا بسته بندی آنها به دلیل حجم بالا توجیه اقتصادی ندارد.
-
مواد معدنی: مانند خاکهای صنعتی، سنگآهن، کلینکر و گچ.
-
سیمان: صادرات سیمان فلهای که با بونکرهای مخصوص حمل شده و در سیلوهای مقصد تخلیه میشود.
-
غلات و خوراک دام: نظیر گندم، ذرت، سویا و نهادههای دامی که نیاز به مخازن و تریلرهای مخصوص دارند.
-
مصالح ساختمانی: مانند شن، ماسه و آجر که به صورت عمده توسط کامیونهای کمپرسی در مرزها منتقل یا ترانشیپ میشوند.
حمل بارهای ترافیکی و فوقسنگین
-
ماشینآلات: تجهیزات سنگین راهسازی و ساختمانی نظیر بولدوزر، بیل مکانیکی، جرثقیل و گریدر.
-
تجهیزات صنعتی: مخازن عظیم، ساختارهای فلزی غولپیکر، دیگهای بخار صنعتی و ژنراتورهای نیروگاهی.
-
قطعات بزرگ: سازههای فلزی، برجهای تقطیر، مبدلهای حرارتی و توربینهای مورد نیاز در پالایشگاهها و صنایع نفت و گاز عراق.
-
محمولههای خارج از ابعاد استاندارد: کالاهایی که بارگیری آنها نیاز به تجهیزات تخصصی مانند تریلرهای کمرشکن (چند محور) یا بوژی (Bogie) دارد و تردد آنها تنها با اخذ مجوزهای ویژه ترافیکی، مسیرپژوهی دقیق، محدودیت سرعت و حضور خودروهای اسکورت در طول مسیر جادهای امکانپذیر است.
برای ارسال قانونی و بدون دردسر کالا به عراق، آشنایی با مدارک موردنیاز هر روش حمل اهمیت زیادی دارد. در این راهنمای جامع صادرات به عراق، مهمترین مدارک موردنیاز برای حمل جادهای، دریایی و هوایی را بررسی میکنیم تا پیش از ارسال محموله، مدارک لازم را آماده و از تأخیر در فرآیندهای گمرکی جلوگیری کنید.
مدارک لازم برای باربری جادهای
- بارنامه بینالمللی: سند اصلی حملونقل جادهای که شامل مشخصات فرستنده، گیرنده، ماهیت بار و تعهدات شرکت کرایهدهنده است و در صورت بروز خسارت یا مفقودی کالا، اهمیت قانونی بالایی دارد.
- کارنه تیر: دفترچه ترانزیت بینالمللی که به کامیونهای پلمپشده اجازه میدهد بدون نیاز به بازرسیهای فیزیکی متعدد و پرداخت عوارض در مرزهای واسطه، بار را مستقیماً تا گمرک مقصد نهایی حمل کنند.
- فاکتور تجاری: سندی رسمی صادر شده از سوی صادرکننده که ارزش واقعی کالا، نوع ارز معامله، شرایط پرداخت و اطلاعات دقیق خریدار و فروشنده را برای ارزیابی حقوق گمرکی مشخص میکند.
- لیست بستهبندی: سندی که به دقت نشان میدهد در هر کارتن، پالت یا گونی چه کالایی با چه ابعاد، تعداد و وزنی قرار دارد تا ارزیابی فیزیکی بار توسط ارزیاب گمرک مرزی تسریع شود.
- گواهی مبدأ: مدرکی که منحصراً توسط اتاق بازرگانی صادر میشود و کشور سازنده کالا را به صورت قانونی اثبات میکند؛ این سند برای ترخیص کالا در مرزهای عراق کاملاً الزامی است.
- گواهی استاندارد و بازرسی کیفیت: مدرکی ضروری برای اثبات تطابق کالای صادراتی با استانداردهای ملی کشور عراق که معمولاً توسط شرکتهای بازرسی بینالمللی معتبر (پیش از ارسال کالا) صادر میشود.
مدارک لازم برای باربری دریایی
-
بارنامه دریایی: مهمترین سند حمل دریایی و سندی دال بر مالکیت قطعی کالا که توسط شرکت کشتیرانی صادر شده و نشاندهنده تحویل بار به کشتی جهت حمل به بندر مقصد است.
-
مانیفست محموله: فهرستی جامع از کل بارهای بارگیریشده در کشتی که شامل خلاصه تمامی بارنامههاست و برای ارائه به مقامات گمرکی و بندری در کشور مقصد استفاده میشود.
-
بیمهنامه بینالمللی دریایی: سندی که محموله را در برابر خطرات خاص سفرهای طولانی دریایی مانند غرق شدن، آتشسوزی، شرایط جوی نامساعد و خسارات وارده به کشتی تحت پوشش کامل قرار میدهد.
-
فاکتور تجاری و پکینگ لیست: مشابه روش جادهای، ارائه فاکتور فروش برای تعیین دقیق ارزش کالا و لیست بستهبندی برای مشخص شدن محتویات کانتینرها جهت ترخیص دریایی در گمرک بندر ضروری است.
-
گواهی بهداشت و قرنطینه (در صورت لزوم): علاوه بر گواهی مبدأ، برای مواد غذایی، محصولات کشاورزی و فرآوردههای دامی که با کشتی حمل میشوند، ارائه تاییدیههای بهداشت و قرنطینه دامی/گیاهی برای ورود به کشور مقصد اجباری است.
مدارک لازم برای باربری هوایی
- بارنامه هوایی: رسید تحویل کالا به شرکت هواپیمایی و قرارداد حمل بار است. برخلاف بارنامه دریایی، این سند قابل معامله نیست و صرفاً توافقنامه حمل کالا تا فرودگاه مقصد محسوب میشود.
- دستورالعمل فرستنده: فرمی مکتوب که فرستنده پر میکند تا به شرکت هواپیمایی دستورالعملهای دقیقی در مورد نحوه حمل، شرایط نگهداری خاص و نحوه ترخیص کالا در فرودگاه ارائه دهد.
- فاکتور تجاری: سندی کلیدی برای تعیین ارزش دقیق محموله هوایی که مبنای محاسبه حقوق، عوارض گمرکی و مالیات در فرودگاه مقصد (مانند فرودگاه بغداد یا نجف) قرار میگیرد.
- لیست بستهبندی: سندی که جزئیات دقیق وزن خالص و ناخالص، ابعاد و محتویات هر بسته را به صورت تفکیکشده مشخص میکند تا بررسیهای امنیتی و گمرکی در فرودگاه سریعتر انجام شود.
- اظهارنامه کالاهای خطرناک: اگر بار شامل مواد شیمیایی، باتریهای لیتیومی، مایعات خاص یا اقلام قابل اشتعال باشد، ارائه این فرم بینالمللی (بر اساس قوانین یاتا) برای حفظ ایمنی پرواز و دریافت مجوز بارگیری کاملاً اجباری است.
جمعبندی
سوالات متداول
-
آیا امکان ردیابی آنلاین محموله تا رسیدن به مقصد در عراق وجود دارد؟بله، با خدمات پشتیبانی تسهیل تجارت میتوانید موقعیت لحظهای کامیون و بار خود را تا زمان تحویل پیگیری کنید.
-
آیا افراد حقیقی هم میتوانند بدون کارت بازرگانی محموله تجاری به عراق بفرستند؟خیر، برای صادرات قانونی بارهای تجاری داشتن کارت بازرگانی الزامی است و افراد حقیقی صرفاً مجاز به ارسال بارهای مسافری و شخصی هستند.
-
در صورت آسیب دیدن کالا هنگام تخلیه و بارگیری در مرز، جبران خسارت چگونه است؟در صورت داشتن بارنامه رسمی و بیمهنامه معتبر بینالمللی، شرکت بیمهگر موظف به پرداخت کامل خسارت وارده به کالا خواهد بود.
-
آیا تعرفههای گمرکی در مرزهای اقلیم کردستان با دولت مرکزی عراق یکسان است؟خیر، قوانین واردات، میزان عوارض گمرکی و حتی استانداردهای پذیرش کالا در اقلیم کردستان با بخش مرکزی و جنوبی عراق تفاوت دارد.













